हिन्दी साहित्य – साप्ताहिक स्तम्भ ☆ संजय उवाच # 169 ☆ श्वेतपत्र ☆ श्री संजय भारद्वाज ☆

श्री संजय भारद्वाज

(“साप्ताहिक स्तम्भ – संजय उवाच “ के  लेखक  श्री संजय भारद्वाज जी – एक गंभीर व्यक्तित्व । जितना गहन अध्ययन उतना ही  गंभीर लेखन।  शब्दशिल्प इतना अद्भुत कि उनका पठन ही शब्दों – वाक्यों का आत्मसात हो जाना है।साहित्य उतना ही गंभीर है जितना उनका चिंतन और उतना ही उनका स्वभाव। संभवतः ये सभी शब्द आपस में संयोग रखते हैं  और जीवन के अनुभव हमारे व्यक्तित्व पर अमिट छाप छोड़ जाते हैं।श्री संजय जी के ही शब्दों में ” ‘संजय उवाच’ विभिन्न विषयों पर चिंतनात्मक (दार्शनिक शब्द बहुत ऊँचा हो जाएगा) टिप्पणियाँ  हैं। ईश्वर की अनुकम्पा से आपको  पाठकों का  आशातीत  प्रतिसाद मिला है।”

हम  प्रति रविवार उनके साप्ताहिक स्तम्भ – संजय उवाच शीर्षक  के अंतर्गत उनकी चुनिन्दा रचनाएँ आप तक पहुंचाते रहेंगे। आज प्रस्तुत है  इस शृंखला की अगली कड़ी । ऐसे ही साप्ताहिक स्तंभों  के माध्यम से  हम आप तक उत्कृष्ट साहित्य पहुंचाने का प्रयास करते रहेंगे।)

☆ आपदां अपहर्तारं ☆

श्री भास्कर साधना आरम्भ हो गई है। इसमें जाग्रत देवता सूर्यनारायण के मंत्र का पाठ होगा। मंत्र इस प्रकार है-

💥 ।। ॐ भास्कराय नमः।। 💥

अनुरोध है कि आप स्वयं तो यह प्रयास करें ही साथ ही, इच्छुक मित्रों /परिवार के सदस्यों  को भी प्रेरित करने का प्रयास कर सकते हैं। समय समय पर निर्देशित मंत्र की इच्छानुसार आप जितनी भी माला जप  करना चाहें अपनी सुविधानुसार कर सकते हैं ।यह जप /साधना अपने अपने घरों में अपनी सुविधानुसार की जा सकती है।ऐसा कर हम निश्चित ही सम्पूर्ण मानवता के साथ भूमंडल में सकारात्मक ऊर्जा के संचरण में सहभागी होंगे। इस सन्दर्भ में विस्तृत जानकारी के लिए आप श्री संजय भारद्वाज जी से संपर्क कर सकते हैं। 

☆  संजय उवाच # 169 ☆ श्वेतपत्र ?

वर्ष बीता, गणना की हुई निर्धारित तारीखें बीतीं।  पुराना कैलेंडर अवसान के मुहाने पर खड़े दीये की लौ-सा फड़फड़ाने लगा, उसकी जगह लेने नया कैलेंडर इठलाने लगा।

वर्ष के अंतिम दिन उन संकल्पों को याद करो जो वर्ष के पहले दिन लिए थे। याद आते हैं..? यदि हाँ तो उन संकल्पों की पूर्ति की दिशा में कितनी यात्रा हुई? यदि नहीं तो कैलेंडर तो बदलोगे पर बदल कर हासिल क्या कर लोगे?

मनुष्य का अधिकांश जीवन संकल्प लेने और उसे विस्मृत कर देने का श्वेतपत्र है।

वस्तुतः जीवन के लक्ष्यों को छोटे-छोटे उप-लक्ष्यों में बाँटना चाहिए। प्रतिदिन सुबह बिस्तर छोड़ने से पहले उस दिन का उप-लक्ष्य याद करो, पूर्ति की प्रक्रिया निर्धारित करो। रात को बिस्तर पर जाने से पहले उप-लक्ष्य पूर्ति का उत्सव मना सको तो दिन सफल है।

पर्वतारोही इसी तरह चरणबद्ध यात्रा कर बेसकैम्प से एवरेस्ट तक पहुँचते हैं।

शायर लिखता है-

 शाम तक सुबह की नज़रों से उतर जाते हैं,

 इतने समझौतों पर जीते हैं कि मर जाते हैं।

मरने से पहले वास्तविक जीना शुरू करना चाहिए। जब ऐसा होता है तो तारीखें, महीने, साल, कुल मिलाकर कैलेंडर ही बौना लगने लगता है और व्यक्ति का व्यक्तित्व सार्वकालिक होकर कालगणना से बड़ा हो जाता है।

© संजय भारद्वाज 

अध्यक्ष– हिंदी आंदोलन परिवार सदस्य– हिंदी अध्ययन मंडल, पुणे विश्वविद्यालय संपादक– हम लोग पूर्व सदस्य– महाराष्ट्र राज्य हिंदी साहित्य अकादमी ☆   ट्रस्टी- जाणीव, ए होम फॉर सीनियर सिटिजन्स 

मोबाइल– 9890122603

संजयउवाच@डाटामेल.भारत

[email protected]

≈ संपादक – श्री हेमन्त बावनकर/सम्पादक मंडल (हिन्दी) – श्री विवेक रंजन श्रीवास्तव ‘विनम्र’/श्री जय प्रकाश पाण्डेय ≈

Please share your Post !

Shares

English Literature – Juvenile Fiction ☆ The Tide of will – Part-2 ☆ Dr. Amitabh Shanker Roy Choudhury

Dr. Amitabh Shanker Roy Choudhury

Brief Introduction

  • Birth – January 18, 1955
  • Education – MBBS (IMS/BHU)
  • Publications – 4 books (2 in Hindi, 1 each in English and Bengali) and two are yet to come.
  • Translations – Books and articles are translated in English, Odiya, Marathi and Gujarati.
  • Awards – CBT awarded stories and novel, “Kamaleshwar Smriti Katha Award (2013, 2017 and 2019)” by Kathabimb.
  • Honour – “Hindi Sevi Samman” by Mahatma Gandhi Antarrashtriya Hindi Vishwa Vidyalaya, Wardha (December 2016). 

☆ Juvenile Fiction ☆ The Tide of will – Part-2 ☆ Dr. Amitabh Shanker Roy Choudhury ☆

The Nest

It’s said that the land of Kerala is God’s own country. The lush green fields are there everywhere to see. And Haripadam is a non-descript village on the bank of the river Pampa. Quite unseen by most of the people.

There are a few important festivals widely celebrated in Kerala. In April when it’s the time to sow the paddy in the field, it’s Vishu. Mostly observed by the Malayalis and the Tuluvas communities. In August September, when it’s time to harvest the paddy from the fields, they celebrate Onam. Then there is Thrissur Pooram, but Onam is the most important among all.        

By his habit Sasidharan Narayanan was an early riser. Everyone in the village respected him deeply. It was his daily schedule to walk up to the bank of Pampa for a dip in the river. After having a bath there, he usually came home for his morning meditation and worship.

One morning Gayatri was already awake while he was getting ready for his early morning rendezvous. She came out rubbing her eyes, ‘Appupan, I want to go with you.’

‘Is it? Will you swim in the river?’ he patted her head.

‘But I don’t know how to swim. How can I?’ she was a bit scared probably.

‘Oh, certainly your appupan will be with you. Then why do you worry? Well, get ready soon. Otherwise we’ll be late and the sun will start glaring. It’ll be pretty hot then.’

A few met him on the way. They exchanged the usual pleasantries. He reached the stony platform from where the steps were leading down to the river. Next, he took off his full sleeve shirt, readied himself and dived into the water.    

Little Gayattri decided to see everything only from above. She thought, ‘It’s better to stay here at a safe distance. Well, I’m not going to dive into the water. Oh, god, it scares me!’

Narayanan was swimming. He called out from the deep water, ‘Come on Gayatri. You too can do it. Come and join me. At least you take a dip today.’

Gayatri became quite nervous, ‘Oh no, appupan, not today. But some other day I’ll try.’

‘My dear kuchumol, always remember, fear is not a friend but it’s our foe. So….’ Narayanan came out from the water and climbed up the steps, ‘be brave. If you don’t dare how can you go ahead in your life?’

However Narayanan ultimately decided that it was better not to press much. He thought, let her take her own time. He had patience and he knew lessons could never be imparted like bullets. One must wait whole night for a sunrise. Both of them returned home and merrily he roared with laughter, ‘Look, Gayatri didn’t take a dip even in Pampa. O my god! You being my kuchumol, how could you get so much scared?’

Gayatri’s father Manishankaran was sipping his morning coffee, sitting in the courtyard. He said to his father, ‘Achchan (dad), every day you go to Pampa. Why don’t you take Gayatri with you daily? She could then learn swimming at least. Won’t it be good for her?’

Mani had a busy schedule. Every day he had to leave home a bit early. He would catch a ferry to cross the river. Only then he would be able attend his office in Kottayam. By the time he returned home every evening, darkness dawned upon the place. So he didn’t have much time.

Narayanan smiled back to his son and went to the room of worship. It was his daily morning ritual.          

By the time everybody went in, something unforeseen happened. And Gayatri had to run to protect her little brother, Rajan, who had just learnt to walk lately. He was sitting there on the floor picking up the puffed rice with his small hands and eating them one by one. He was quite busy in his job. Unmindful of an uninvited guest who had appeared on the scene. It was a crow, sitting on a tree, wobbling its head and eyeing everything. It was an easy opportunity for the bird. It flew from the tree and swooped down near the child. Full with confidence, the crow was marching ahead.   

After washing her legs in a corner Gayatri was hanging his grandfather’s wet clothes on the washing line. The moment she saw the crow nearing her brother she shrieked in fright, ‘Hey, go away. Amma, there’s a crow.’ 

In the meanwhile, rubbing her both the knees, Gayatri’s granny, Lalithambika came out too. Because of her knee pain it was quite difficult for her to walk properly. She called out to Gayatri’s mother, ‘Oh, Ananti, just see for yourself what’s going on. Hey, you black bird shoo, shoo! How dare you come near my grandson?’ waving her hand she tried to shoo the crow away.

But the crow didn’t bother a bit. It knew pretty well that the old lady was not capable of doing any harm to it.

‘Oh Gayatri, where were you? Why don’t you take care of Rajan?’ her mother, Ananthi, dashed out from the kitchen.

But Gayatri was already there. The saviour of her brother. With stretched arms she took Rajan in her lap and started pampering him,

‘Go away O’ black crow, come not to my brother!

 A fairy comes to kiss the little emperor!’                           

Ananthi was the engine of the whole family. It was she only who would look after every household affair. Not only the cooking but she had got loads of stuff in hand to do every day. From early morning, just after Narayanan, she would get up and start her daily routine in the kitchen. Next she would make the prayer room ready for her father-in-law. Besides, she would buy the vegetables and remember the due dates of various bills and all. It was she to remind Narayanan, ‘Achchan, today you’ve to deposit the money for the electricity bill.’         

Moreover, Lalithambika, her mother-in-law, was not keeping well lately. Ananthi would send her for a medical checkup. Although she had been suffering from knee pain, nevertheless, she was a great helping hand to Ananthi in her household chores.

Many a time Mani had suggested his mother, ‘Amma, let me take you to Thiruvananthapuram. I’ve heard the Ayurvedic centre over there treats this type of cases successfully.

 But Lalitha denied out right, ‘No no, I don’t need all those treatments. If only the god Padmanabhaswamy would wish, I’ll be alright and reach his holy abode of Vaikuntha.’

Hearing this Narayanan would laugh and say, ‘Of course. The god Vishnu would get up from his bed of Anantanaga, the snake god, and welcome you himself, ‘Come Mrs. Lalitha Narayanan, well, did you have any problem reaching here to my abode, Vaikuntha?’

Everyone would laugh at this type of verbal exchanges.

It was in this kind of nest Gayatri was being brought up.

Her grandparents were very much fond of her. And now it was she, around whom the retired headmaster Narayanan had been weaving his hopes. He would dream of her future and quite often ask himself, ‘But how -?’ 

Contd…      

© Dr. Amitabh Shanker Roy Choudhury

C0ntact: Care Dr. Alok Kumar Mukherjee, 104/93, Vijay Path, मानसरोवर, जयपुर, Rajasthan 302020

Mo: 9455168359, 9140214489

Email: [email protected]

≈ Editor – Shri Hemant Bawankar/Editor (English) – Captain Pravin Raghuvanshi, NM ≈

Please share your Post !

Shares

हिन्दी साहित्य – साप्ताहिक स्तम्भ – सलिल प्रवाह # 121 ☆ ~ भोजपुरी दोहे – नेह-छोह रखाब सदा ~ ☆ आचार्य संजीव वर्मा ‘सलिल’ ☆

आचार्य संजीव वर्मा ‘सलिल’

(आचार्य संजीव वर्मा ‘सलिल’ जी संस्कारधानी जबलपुर के सुप्रसिद्ध साहित्यकार हैं। आपको आपकी बुआ श्री महीयसी महादेवी वर्मा जी से साहित्यिक विधा विरासत में प्राप्त हुई है । आपके द्वारा रचित साहित्य में प्रमुख हैं पुस्तकें- कलम के देव, लोकतंत्र का मकबरा, मीत मेरे, भूकंप के साथ जीना सीखें, समय्जयी साहित्यकार भगवत प्रसाद मिश्रा ‘नियाज़’, काल है संक्रांति का, सड़क पर आदि।  संपादन -८ पुस्तकें ६ पत्रिकाएँ अनेक संकलन। आप प्रत्येक सप्ताह रविवार को  “साप्ताहिक स्तम्भ – सलिल प्रवाह” के अंतर्गत आपकी रचनाएँ आत्मसात कर सकेंगे। आज प्रस्तुत है आचार्य जी द्वारा रचित “~ भोजपुरी दोहे – नेह-छोह रखाब सदा ~”)

☆ साप्ताहिक स्तम्भ – सलिल प्रवाह # 121 ☆ 

☆ ~ भोजपुरी दोहे – नेह-छोह रखाब सदा ~ ☆

*

नेह-छोह राखब सदा, आपन मन के जोश.

सत्ता का बल पाइ त, ‘सलिल; न छाँड़ब होश..

*

कइसे बिसरब नियति के, मन में लगल कचोट.

खरे-खरे पीछे रहल, आगे आइल खोट..

*

जीए के सहरा गइल, आरच्छन के हाथ.

अनदेखी काबलियत कs, लख-हरि पीटल माथ..

*

आस बन गइल सांस के, हाथ न पड़ल नकेल.

खाली बतिय जरत बा, बाकी बचल न तेल..

*

दामन दोस्तन से बचा, दुसमन से मत भाग.

नहीं पराया आपना, मुला लगावल आग..

*

प्रेम बाग़ लहलहा के, क्षेम सबहिं के माँग.

सुरज सबहिं बर धूप दे, मुर्गा सब के बाँग..

*

शीशा के जेकर मकां, ऊहै पाथर फेंक.

अपने घर खुद बार के, हाथ काय बर सेंक?

*

©  आचार्य संजीव वर्मा ‘सलिल’

संपर्क: विश्ववाणी हिंदी संस्थान, ४०१ विजय अपार्टमेंट, नेपियर टाउन, जबलपुर ४८२००१,

चलभाष: ९४२५१८३२४४  ईमेल: [email protected]

 संपादक – श्री हेमन्त बावनकर/सम्पादक मंडल (हिन्दी) – श्री विवेक रंजन श्रीवास्तव ‘विनम्र’/श्री जय प्रकाश पाण्डेय ≈

Please share your Post !

Shares

हिन्दी साहित्य – कविता ☆ गीत – स्वागतम् – 2023 ☆ प्रो. (डॉ.) शरद नारायण खरे ☆

प्रो. (डॉ.) शरद नारायण खरे

☆ गीत – स्वागतम् – 2023 ☆ प्रो. (डॉ.) शरद नारायण खरे ☆

नया   भास्कर   द्वारे   आया,  गूँजे   नये    तराने।

किरणों में है नवल ताज़गी, हर पल लगे सुहाने।।

 

मंज़िल अब तो दूर न होगी, बस हमको चलना है।

बहुत हो चुका,अब ना होगा,  हाथ नहीं मलना है।।

नया लक्ष्य अब वरना होगा, कोई नहीं बहाने।

किरणों में है नवल ताज़गी, हर पल लगे सुहाने।।

 

गहन तिमिर अब तो हारेगा, उजियारे का वंदन।

विजयघोष गूँजेगा अब तो, माथे सबके चंदन।।

स्वप्न नवीनीकृत हो जाएँ,भटकें नहीं पुराने।

किरणों में है नवल ताज़गी,हर पल लगे सुहाने।।

 

जीवन अब तो गतिमय होगा, अंतर में खुशहाली।

नहीं बंधु अब खाली होगी, नवल वर्ष में थाली।।

नगर-डगर से सबका परिचय,साथ रहें अंजाने।

किरणों में है नवल ताज़गी,हर पल लगे सुहाने।।

 

एक बार फिर सतयुग आए, यही कामना मेरी।

हर जन के लब पर मुस्कानें, यही भावना मेरी।।

अपनी बस्ती,नगर हमारा,हमको गाँव सजाने।

किरणों में है नवल ताज़गी,हर पल लगे सुहाने।।

© प्रो.(डॉ.)शरद नारायण खरे

प्राचार्य, शासकीय महिला स्नातक महाविद्यालय, मंडला, मप्र -481661

(मो.9425484382)

ईमेल – [email protected]

≈ संपादक – श्री हेमन्त बावनकर/सम्पादक मंडल (हिन्दी) – श्री विवेक रंजन श्रीवास्तव ‘विनम्र’/श्री जय प्रकाश पाण्डेय  ≈

Please share your Post !

Shares

हिन्दी साहित्य – कविता ☆ दिसंबर और जनवरी का रिश्ता? – अज्ञात ☆ संकलन – सुश्री मंजुषा सुनीत मुळे, संपादिका ई-अभिव्यक्ति (मराठी) ☆

सुश्री मंजुषा सुनीत मुळे

☆ कविता ☆ दिसंबर और जनवरी का रिश्ता? – अज्ञात ☆ प्रस्तुती – सुश्री मंजुषा सुनीत मुळे, संपादिका ई-अभिव्यक्ति (मराठी)

कितना अजीब है ना,

दिसंबर और जनवरी का रिश्ता?

जैसे पुरानी यादों और नए वादों का किस्सा…

 

दोनों काफ़ी नाज़ुक है

दोनो मे गहराई है,

दोनों वक़्त के राही है,

दोनों ने ठोकर खायी है…

 

यूँ तो दोनों का है

वही चेहरा-वही रंग,

उतनी ही तारीखें और

उतनी ही ठंड…

पर पहचान अलग है दोनों की

अलग है अंदाज़ और

अलग हैं ढंग…

 

एक अन्त है,

एक शुरुआत

जैसे रात से सुबह,

और सुबह से रात…

 

एक मे याद है

दूसरे मे आस,

एक को है तजुर्बा,

दूसरे को विश्वास…

 

दोनों जुड़े हुए है ऐसे

धागे के दो छोर के जैसे,

पर देखो दूर रहकर भी

साथ निभाते है कैसे…

 

जो दिसंबर छोड़ के जाता है

उसे जनवरी अपनाता है,

और जो जनवरी के वादे है

उन्हें दिसम्बर निभाता है…

 

कैसे जनवरी से

दिसम्बर के सफर मे

११ महीने लग जाते है…

लेकिन दिसम्बर से जनवरी बस

१ पल मे पहुंच जाते है!!

जब ये दूर जाते है

तो हाल बदल देते है,

और जब पास आते है

तो साल बदल देते है…

 

देखने मे ये साल के महज़

दो महीने ही तो लगते है,

लेकिन…

सब कुछ बिखेरने और समेटने

का वो कायदा भी रखते है…

 

दोनों ने मिलकर ही तो

बाकी महीनों को बांध रखा है,

अपनी जुदाई को

दुनिया के लिए

एक त्यौहार बना रखा है..!

😊

 संकलन – सुश्री मंजुषा सुनीत मुळे

९८२२८४६७६२

≈ संपादक – श्री हेमन्त बावनकर/सम्पादक मंडल (हिन्दी) – श्री विवेक रंजन श्रीवास्तव ‘विनम्र’/श्री जय प्रकाश पाण्डेय ≈

Please share your Post !

Shares

मराठी साहित्य – कवितेचा उत्सव ☆ नववर्ष — (एक शाश्वत सत्य) ☆ सुश्री मंजुषा सुनीत मुळे ☆

सुश्री मंजुषा सुनीत मुळे

? कवितेचा उत्सव ?

☆ नववर्ष — (एक शाश्वत सत्य) ☆ सुश्री मंजुषा सुनीत मुळे

नववर्षाचा नवदिन आला, गतसालाचा निरोप घेऊन,

                         नवविचार अन् नवीन आशा, साजही मोहक किती हा लेवून ।।

 

जुने जाऊ द्या मरणालागून, हीच एक पळवाट असे,

                          आत्तापासून नवीन आशा– या वाटेने चालतसे ।।

 

जिथले तिथेच सगळे तरी हा, नवेपणाचा केवळ भास,

                           थकल्या जीवा नवी उभारी, जगण्याला ही नवीन आस ।।

 

काल नि आज नि उद्या असे हे, चक्रच नेमे फिरत असे,

                            नवे कोणते जुने कोणते, ठरवायाला सवड नसे ।।

 

काल मला तो काळ भेटला, म्हणे कशास्तव माझी गणना,

                             नव्या – जुन्याची नुसती गल्लत, शाश्वत सत्यही मनात जाणा ।।

© सुश्री मंजुषा सुनीत मुळे

≈संपादक – श्री हेमन्त बावनकर/सम्पादक मंडळ (मराठी) – सौ. उज्ज्वला केळकर/श्री सुहास रघुनाथ पंडित /सौ. मंजुषा मुळे/सौ. गौरी गाडेकर≈

Please share your Post !

Shares

मराठी साहित्य – कवितेचा उत्सव ☆ स्वागत नव वर्षाचे… ☆ सौ. विद्या पराडकर ☆

सौ. विद्या पराडकर

? कवितेचा उत्सव ?

☆ स्वागत नव वर्षाचे 💐 सौ. विद्या पराडकर ☆

नव्या उषेचे नव्या दिशेचे गीत गाऊ या चला

नव वर्षाचे स्वागत करण्या सिध्द होऊ या चला

 

ज्ञानाचे हे दीप लावूनी

अज्ञान अंधःकार दूर लोटूनी

एकतेचा ध्यास घ्यावया सज्ज होऊ चला

 

स्वातंत्र्याचे रक्षण करूनी

आक्रमकांशी लढत देऊनी

देशप्रेमाचे गान गावया सज्ज होऊ चला

 

मानवतेचे सूत्र घेऊनी

उष:कालचे स्वागत करुनी

नव्या भारताचे गीत गावया सज्ज होऊ ‌चला

 

लहान मोठा भेद सारुनी

विशाल दृष्टीचे ‌दान‌ देवूनी

देशहिताचे कर्तव्य करण्या सज्ज होऊ चला

 

समस्यांचे निवारण करुनी

एक दिलाने साथ देवूनी

स्वराज्याचे सुराज्य करण्या  सज्ज होऊ चला

नव वर्षाचे स्वागत…💐

 

© सौ. विद्या पराडकर

वारजे  पुणे..

≈संपादक – श्री हेमन्त बावनकर/सम्पादक मंडळ (मराठी) – सौ. उज्ज्वला केळकर/श्री सुहास रघुनाथ पंडित /सौ. मंजुषा मुळे/सौ. गौरी गाडेकर≈

Please share your Post !

Shares

मराठी साहित्य – कवितेचा उत्सव ☆ वि नं ती ! ☆ श्री प्रमोद वामन वर्तक ☆

श्री प्रमोद वामन वर्तक

? कवितेचा उत्सव ? 

🙏 वि नं ती ! 🖊️ श्री प्रमोद वामन वर्तक ⭐ 

आठवांच्या हिंदोळ्यावर

आज घ्या झोके सावकाश,

परवा पासून खुणावेल

ते-वीसचे नवे अवकाश !

⭐

पूर्ण करण्या नवे संकल्प

कंबर तुम्ही आपली कसा,

समाधान वाटेल मनाला

पूर्ण केलात जर तो वसा !

⭐

अडल्या नडल्या लोकांना

करा मदत यथाशक्ती,

सोबत जागवा आपल्या

देशाप्रती तुम्ही भक्ती !

⭐

ठेवा आठव जवानांचा

घेता मुखी रोज घास,

मातृभूमीचे रक्षण करणे

ज्यांच्या मनी एकच ध्यास !

⭐

चुकले माकले गतसाली

जा सारे तुम्ही विसरूनी,

नव वर्षाचे नवे संकल्प

ठेवा मनात घट्ट धरूनी !

⭐

🌹 नवीन वर्षाच्या शुभेच्छा !🌹

© प्रमोद वामन वर्तक

दोस्ती इम्पिरिया, ग्रेशिया A 702, मानपाडा, ठाणे (प.)

मो – 9892561086

ई-मेल – [email protected]

≈संपादक – श्री हेमन्त बावनकर/सम्पादक मंडळ (मराठी) – सौ. उज्ज्वला केळकर/श्री सुहास रघुनाथ पंडित /सौ. मंजुषा मुळे/सौ. गौरी गाडेकर≈

Please share your Post !

Shares

मराठी साहित्य – विविधा ☆ “नवी वाट चालताना” ☆ सौ.ज्योत्स्ना तानवडे ☆

सौ.ज्योत्स्ना तानवडे

?  विविधा ?

☆ “नवी वाट चालताना” ☆ सौ.ज्योत्स्ना तानवडे ☆ 

“नवी वाट चालताना”

एक जानेवारी तारीख उजाडली. नवीन वर्षाचा पहिला दिवस. २०२३ सालाने दिमाखात प्रवेश केला आहे. आता,

नवे वर्ष नव्या आशा

नव्या स्वप्नांना नवीन दिशा

मिळणार आहेत. या वर्षाच्या पोटात असंख्य गुपिते असणार आहेत. काही आनंदाचे क्षण, प्रगतीच्या, भरभराटीच्या संधी, काही मोठ्या स्वप्नांची परिपूर्ती, नवीन नात्यांची जुळणी असणार आहे. प्रत्येकासाठी काही ना काही आनंदाची भेट नक्की असणार आहे.

एखादं वर्ष म्हणजे दिनदर्शिकेच्या तारखेप्रमाणे दिवस आणि पानांप्रमाणे महिना उलटून ‘मागील पानावरून पुढे चालू’ अशी साधी सरळ प्रक्रिया नसते. तर ती असते प्रत्येकाच्या आयुष्यातील आठवणींची पुंजी, तर समाजाच्या, देशाच्या बाबतीत असंख्य चांगल्या वाईट घटनांचा ठेवा.

म्हणूनच सरत्या वर्षातल्या घटनांचा ताळेबंद मांडून उणे-अधिकाची गोळाबेरीज केली जाते. काही अप्रिय घटनांनी मनाची घालमेल होते. कारण काही नाती दुरावलेली असतात. त्याच वेळी काही नवीन नाती जोडलेलीही  असतात. काही गोष्टीत यशाला गवसणी घातलेली असते, तर आगामी नवीन आव्हाने आता खुणावत असतात. काही बेत यशस्वीरीत्या तडीस नेलेले असतात, तर येत्या काळासाठी नवीन बेतांची आखणी सुरू झालेली असते. अशा मनाच्या एका भारावलेल्या अवस्थेतच नवीन वर्षाचे आगमन होत असते. तेव्हा २०२३ सालाचे  आपण अतिशय उत्साहाने, आनंदाने स्वागत करू या.

मराठी वर्ष हे चैत्र प्रतिपदेपासून सुरू होते. तेव्हा शिशिराची पानगळ झालेली असते. नव्या कोंबातून कोवळी पोपटी चैत्र पालवी फुटते. ही लवलवणारी नाजूक पाने हळूहळू हिरवी होत झाड हिरवेगार होत झुलू लागते. पुढे नाजूक कळ्या, कोमल फुले, मधुर फळे असा बहर अनुभवत पुन्हा  शिशिराची पानगळ सुरू होते. जुन्या वर्षाची सांगता आणि नव्या वर्षाचे आगमन असे निसर्गाच्या अविष्कारातून साजरे होत असते.

पण जागतिक वर्षाचा कालखंड वेगळा आहे. त्याचे स्वागतही वेगळ्याच पद्धतीने होते. जागतिकीकरणाने या सर्व गोष्टी आता जगभर उत्साहात साजऱ्या केल्या जातात. हिवाळ्याच्या थंडीने शरीरं गारठलेलीअसली तरी नव्याच्या स्वागताच्या आनंदाने प्रफुल्लित मने मोठ्या जल्लोषात नवीन वर्षाचे स्वागत करतात. जागोजागी त्यासाठी रंगारंग कार्यक्रमांचे आयोजन केलेले असते.

यंदा नव्या वर्षात पदार्पण करताना काही खूप मोठ्या अनुभवांची पुंजी आपल्याकडे जमा झालेली आहे. कारण मागची दोन-तीन वर्षे सर्व जगाच्या दृष्टीने धास्तावणारी गेली. कोविड १९ च्या विषाणूने अख्ख्या जगाला वेठीला धरले होते. ‘न भूतो न भविष्यती’ अशी परिस्थिती ओढवली. अनेक जिवलगांचे हात हातातून अचानक सुटून गेले. मृत्यूचे हे भयानक दर्शन सर्वांनाच मुळापासून हादरवून गेले. हे संकट अनेक गोष्टी आपल्याला शिकवूनही गेले. अशावेळी पैसा, सत्ता, अधिकार काहीही कामाला येत नाही. चांगले शारीरिक, मानसिक आरोग्य या तडाख्यातून सही-सलामत बाहेर आले. माणसांची ओढ, नात्यांचे महत्त्व पुन्हा अधोरेखित झाले. पुन्हा नाती जवळ आली. पैशाचा, सत्तेचा, अधिकाराचा अती हव्यास न करता आपल्या मर्यादा, आपल्या गरजा ओळखून संयमी, विवेकी वाटचाल करायला हवी याची जाणीव अतिशय प्रखरतेने झाली.

रोजची एवढी धावाधाव करून पैसा मिळवायचा तो कशासाठी ? तो नक्की किती मिळवायचा ? आपल्या नेमक्या गरजा किती ? नक्की महत्व कशाला ? पैशाला का माणसाला ? अशा मूलभूत गोष्टींचा पुन्हा सर्वंकष विचार करायला सगळ्यांनाच हा मोठा विराम मिळाला होता. सर्वांच्या विचारात काही अंशी फरक पडलाही आहे. पण थोडक्यामधेच समाधान मानून, आपल्या माणसांना धरून राहायला हवे हे मात्र खरे, याची खूणगाठ प्रत्येकाने मनाशी बांधली पाहिजे. अजूनही या संकटाचे सावट पूर्णपणे दूर झालेले नाही. त्यामुळे त्याच्यापासून संरक्षण मिळावे म्हणून योग्य ती खबरदारी प्रत्येकाने घेत राहिले पाहिजे. आरोग्यासाठी काही चांगल्या सवयी कायमस्वरूपी लावून घेतल्या पाहिजेत.

नव्या प्रगत तंत्रज्ञानात आपल्या देशाने आघाडी घेतलेली आहे. त्यात आता 5G सेवा ही उपलब्ध झालेली आहे. याद्वारे अनेक दैनंदिन व्यवहार सुकर होत आहेत‌. आपणही हे तंत्रज्ञान आत्मसात करून घेऊन नव्या प्रवाहात सामील होणे खूप गरजेचे आहे.

नवी सुगी नवं पीक

सुकाळाची आशा

नवं ज्ञान नवं ध्येय

उन्नतीची दिशा ||

आत्ता जागतिक वातावरण तणावपूर्ण आहे. अनेक आव्हानांना तोंड द्यावे लागत आहे. अशावेळी प्रत्येकाने प्राधान्याने देशहित जपले पाहिजे. अनावश्यक खर्च टाळणे, भ्रष्टाचार न करणे, स्वदेशी गोष्टींना प्राधान्य देणे, देशहिताला बाधा पोहोचवेल अशी कोणतीही कृती-उक्ती न करणे, आपली कुटुंब व्यवस्था नीट सांभाळणे अशा कितीतरी गोष्टी करता येण्यासारख्या आहेत. स्वातंत्र्याचा अमृत महोत्सव साजरा करणारा आपला देश अनेक आघाड्यांवर प्रगतीची शिखरे गाठत आहे. त्याच्या उज्ज्वल वाटचालीत प्रत्येकाने आपले योगदान दिले पाहिजे.

घालू गवसणी नव्या यशाला

सदैव जपू या देशहिताला ||

नव्या वर्षात पदार्पण करताना या सर्व अनुभवातून आलेले शहाणपण, नवे भान यांचा आपल्याला निश्चितपणे चांगला फायदा होणार आहे. त्यामुळे नव्या वर्षाचे आगमन प्रगतीची, आनंदाची, उत्तम आरोग्याची पर्वणी घेऊन येणारे ठरो हीच प्रार्थना आहे.

© सौ.ज्योत्स्ना तानवडे

वारजे, पुणे.५८

≈संपादक – श्री हेमन्त बावनकर/सम्पादक मंडळ (मराठी) – सौ.उज्ज्वला केळकर/श्री सुहास रघुनाथ पंडित /सौ. मंजुषा मुळे/सौ. गौरी गाडेकर≈

Please share your Post !

Shares

मराठी साहित्य – जीवनरंग ☆ माऊली… भाग – 1 – सुश्री संध्या सोळंके-शिंदे ☆ सुश्री मंजुषा सुनीत मुळे ☆

सुश्री मंजुषा सुनीत मुळे

? जीवनरंग ?

☆ माऊली… भाग – 1 – सुश्री संध्या सोळंके-शिंदे ☆ सुश्री मंजुषा सुनीत मुळे 

“काय देती वो तुमची शाळा? तुमाला तुमच्या शाळेचंच पडलंय…इतं भुकेनं आss वासलेली पाच तोंडं हायेत पदरात माझ्या. वरून नवरा तसला पिदाडा. पोटापाण्याचं आदी बागावं का तुमची शाळाच बगावी? नुसती शाळा शिकून पोट भरत नसतंय मॅडम ! आन पयलीचं वर्ष एवढं काय मह्त्वाचं नसतंय.. कायी फरक पडत न्हाई थोडे दिवस शाळा बुडली तर…… मुकादमाकडून 20,000/- रुपय उचल घेतलीय मी घराचे गळके पत्रे दुरुस्त करायला…ती फेडावी लागल का न्हाई? 

आईच्या पदराआड तोंड लपवत, किलकिल्या डोळ्यांनी हे सारं ऐकत होता माऊली ! संध्या मॅडम आपल्या आईला समजावण्यात अयशस्वी झाल्यात, आता सगळं आपल्या मनाविरुद्ध होणार, हे एव्हाना लक्षात आलं होतं त्या चिमुकल्या जिवाच्या !

मॅडम म्हणत होत्या, ” शाळेच्या होस्टेलवर  सोय होईल त्याची राहण्याची. मी विचारते संस्थेला. हुशार आहे हो माऊली, असं मध्येच नेऊन त्याचं नुकसान नका करू! “

” नगं…. पाचीच्या पाची लेकरं घेऊन चाललेय मी. चार पोरीच्या पाठीवर झालंय हे पोरगं मला, त्याला इथं ठेऊन तिथं जीव कसा लागल माजा? “

तब्बल आठवडाभराच्या चर्चेअंती संध्या मॅडमला माऊलीच्या आईकडून मिळालेलं हे निराशाजनक अन् काहीसं कटू उत्तर होतं. पण त्याक्षणी त्या हेही जाणून होत्या की, त्यांना केवळ एक शिक्षणाबद्दल अनास्था असलेला,अशिक्षित पालक बोलत नसून, नवऱ्याच्या त्रासाला कंटाळून गेलेली, पाच लेकरांच्या पोटापाण्याचा प्रश्न भेडसावत असलेली हतबल आई बोलत होती.

अखेर परिस्थितीसमोर नाईलाज झाला अन् उद्या प्रथम सत्राचा शेवटचा पेपर देऊन माऊली काही महिन्यांसाठी शाळा सोडून आईसोबत ऊसतोडीसाठी भटकंती करत  गावोगाव फिरणार, यावर शिक्कामोर्तब झालं !

गरिबीचे निकष अन् व्याख्या तिला सोसणाराच सांगू शकतो, इतरांनी त्यावर सांगितलेल्या उपाययोजना केवळ  पुळचट असतात !

दुसरा दिवस…

माऊली मन लावून पेपर सोडवत होता. मॅडम त्याच्याकडे बघत विचार करत होत्या… 

‘ काय भविष्य असेल अशा लेकरांचं ? पोटाला दोन वेळचं अन्न मिळवणं हे आणि हेच अंतिम ध्येय असलेल्या अशा कैक लोकांचं? ‘… मॅडम विचारात असतानाच माऊली त्यांच्यासमोर सोडवलेला पेपर घेऊन उभा राहिला. मॅडम भानावर आल्या.पेपरसोबत त्याने एक छोटीशी कोरी चिठ्ठी मॅडमकडे सरकवली… 

” मॅडम, आमच्यासोबत मावशी पण येणार आहे. मला तुमचा नंबर द्या, मावशीच्या फोनवरून मी कधी मिसकॉल केला तर कराल का मला फोन? “ त्या चिमुकल्या जीवाची ती साधीच मागणी किती आर्त वाटली त्याक्षणी !

पेपरवर नजर फिरवली. किती सुवाच्य अक्षर, अचूकता…! त्याच्या पाठमोऱ्या आकृतीकडे टक लावून बघितलं मॅडमने.

— घंटा वाजली, शाळा सुटली, अन् एक चिमुकला जीव आपल्या मनाविरुद्ध जगण्यासाठी चकारही न काढता निघून गेला.

लखलखता दिवाळसण…

झगमगाट, रोषणाई, नवनवीन खरेदी, उत्साह, गुलाबी थंडी….. एकुणात सुखवस्तू सण..!

पण जगाच्या एका कोपऱ्यात एक कोवळा जीव कुठेतरी हाच सण ऊसाच्या घनदाट रानात, किर्रर्र अंधाराच्या साक्षीनं केवळ कल्पनेत साजरा करत होता. त्या किर्रर्रर, कर्कश्श रानात, दिवसभर काम करून दमून निजलेल्या माणसांच्या घामाच्या दुर्गंधात, किरकिऱ्यांच्या आवाजात, अठराविश्व दारिद्र्याच्या ओटीत, शिक्षणाची चटक लागलेला पण परिस्थितीपुढे हतबल झालेला एक जीव त्या भयाण शांततेत  मनातल्या मनात किंचाळायचा… 

… गावाबाहेर दूर कुठेतरी उसाच्या फडात तंबू ठोकून राहिलेल्या त्याच्या टोळीत त्याला दुरून एखाद्या फटाक्याचा बारीकसा आवाज, लुकलुकणारा एखादा आकाशकंदील दिसायचा अन् त्या कडाक्याच्या थंडीत अंगावरच्या फाटक्या कपड्यानिशी बाहेर येऊन तो हा सण अधाशागत कानाडोळ्यांनी प्यायचा!… घटाघटा..!!

दिवसा ऊसाच्या चरबट पानांच्या सळसळीत त्याच्या पुस्तकाच्या पानांचा आवाज विरून जायचा.

भाऊबीजेदिवशी दुपारी मॅडमचा फोन अचानक किंचित चमकला, थरथरला…लगेच बंद झाला…

एखादी किंकाळी दाबावी तसा!… Unknown number.

मॅडमने त्यावर फोन लावला. रिंग जाते न जाते, तोच फोन उचलला गेला. एक मृदू, कोवळा,नाजूक, सच्चा पण दबका आवाज… गुपचूप केला असावा …

” मॅडम, मी माऊली! “

” बोल बाळा, कसा आहेस? कुठे आहेस? दिवाळीत आलास का इकडे? “

“मॅडम, आम्ही इकडं खूप लांब आलोत. मला ह्या गावाचं नाव माहीत नाही. सारखंच गाव बदलत जातोत आम्ही ऊसतोडीला ! मुकादम खूप कडक आहे.”

“बरं..! अरे, दिवाळी कशी झाली मग तुझी ? नवा ड्रेस घेतलास ना? आईनं काय काय केलंय फराळाला “

“न्हाई मॅडम, मायजवळ पैशे न्हाईत भाजीचं सामान आणायला. चार दिवस झाले,म्ही रानातली कच्ची पात खायलोत भाकरीसोबत. कोरडा घास गिळतच न्हाई, पाणी पेत पेत जेवावं  लागतंय. इथं मित्र पण नाहीत खेळायला. नयन, अर्णव, रुपेशची खूप आठवण येते.”

….. ओह ! पराकोटीचं दारिद्र्य, दुःख बोलत होतं केविलवाण्या स्वरात !

“मॅडम, मला गणितातली वजाबाकी समजत नाहीय, सांगतात का समजून? “

“अरे, तिथं पण अभ्यास करतोयस की काय? “

“हो मॅडम, मी सगळी पुस्तकं आणलीत इथं. बहिणी, माय कामावर गेल्या की मी अभ्यास करतो. वहीवरच्या तुमच्या सह्या बघून खूप आठवण येते तुमची. शाळा किती तारखेला भरणारयेत मॅडम? आईला विचारलं तर लई खेकसती माझ्यावर !….शाळेचं नुसतं नाव जरी काढलं तरी. सारखं म्हणती.. “ काय दिती रं तुझी ती शाळा?'”

— क्रमशः भाग पहिला 

लेखिका – सुश्री संध्या सोळंके-शिंदे, अंबाजोगाई

प्रस्तुती – सुश्री मंजुषा सुनीत मुळे 

≈संपादक – श्री हेमन्त बावनकर/सम्पादक मंडळ (मराठी) – श्रीमती उज्ज्वला केळकर/श्री सुहास रघुनाथ पंडित /सौ. मंजुषा मुळे/सौ. गौरी गाडेकर≈

Please share your Post !

Shares